آیا «جولان» پتانسیل تبدیل شدن به جبهه‌ای علیه اسرائیل را دارد؟

خبرگزاری ایسنا

هادی برهانی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به اهمیت راهبردی منطقه‌ی جولان برای سوریه و رژیم صهیونیستی اظهار کرد: جولان منطقه‌ای کوهستانی و مرتفع است که در جریان حمله اسرائیل به کشورهای عربی در سال ۱۹۶۷ به اشغال اسرائیل درآمد. از آن زمان این منطقه در اشغال اسرائیل است و اسرائیل رسماً آن را به خاک خود منضم کرده است. البته این انضمام مورد تائید جامعه بین‌الملل و سازمان ملل قرار نگرفته است و جامعه بین‌الملل همچنان آن را منطقه‌ای اشغالی و متعلق به سوریه می‌داند.

وی افزود: منطقه جولان از نظر استراتژیکی و منابع آب اهمیت زیادی برای اسرائیل دارد. از بعد نظامی نیز این منطقه مرتفع‌ترین منطقه تحت کنترل اسرائیل و بر سرزمین‌های اشغالی کاملا مسلط است. همچنین بخش بزرگی از آب شیرین اسرائیل از این منطقه و دریاچه آب شیرین طبریه (در این منطقه) تامین می‌شود. جولان تنها نقطه‌ای از اراضی اشغالی است که بارش منظم برف دارد و حتی امکان بازی اسکی در آن وجود دارد. از چشم انداز سوری نیز این ارتفاعات بر پایتخت سوریه، دمشق، مسلط است. در جریان جنگ ۱۹۷۳ پیشروی نیروهای اسرائیلی در این منطقه امنیت دمشق را به خطر انداخته بود که با کمک کشورهای عربی و فشار جامعه بین المللی رفع شد.

این کارشناس مسائل خاورمیانه در ادامه به اقدامات انجام شده توسط سوری‌های در آزادسازی مناطق جولان اشاره و خاطر نشان کرد: مهم‌ترین اقدام سوری‌ها در این زمینه تهاجم نظامی سال ۱۹۷۳ است که با کمک مصری‌ها و حمایت مالی و سیاسی سایر کشورهای عربی به ویژه عربستان انجام شد؛ در این حمله غافلگیرانه که از دو سو، شمال و جنوب، انجام شد نیروهای اسرائیلی متحمل شکست شدند و از مواضع خود عقب نشینی کردند. در این حمله سوریه بخش عمده جولان را پس گرفت اما با فرارسیدن شب، بازپس گیری جولان را تکمیل نکرد و این یک اشتباه راهبردی در این حمله تلقی می‌شود. ضدحمله نیروهای اسرائیلی در این ارتفاعات نه تنها نیروهای سوری را از جولان عقب راند بلکه نیروهای اسرائیلی وارد خاک سوریه شده و حتی به سوی دمشق پیشروی کردند.

برهانی ادامه داد: البته در پایان این جنگ و با فشار کشورهای عربی و تحریم نفتی آمریکا و سایر حامیان اسرائیل (در جنگ) به رهبری ملک فیصل پادشاه وقت عربستان، نیروهای اسرائیل نه تنها از خاک سوریه خارج شدند بلکه بخشی از جولان اشغالی (از جمله شهر قنیطره) را به سوریه پس دادند. البته این پیروزی واقعاً محصول عملکرد نظامی سوریه در این جنگ نبود و بیشتر محصول تحریم نفتی اعراب و فشار اعراب بر غرب بود. گرچه سوریه در مذاکرات مربوطه و ابتکارهای دیپلماتیک خوب عمل کرد. حافظ اسد رئیس جمهور وقت سوریه اگرچه یک نظامی بود اما عملکرد بهتری در میدان‌های سیاسی و دیپلماتیک داشت.

وی همچنین درباره خودداری سوریه از انجام اقدام نظامی برای بازپس گیری منطقه جولان با بیان اینکه «سوریه از نظر روانی اعتماد بنفس خود را در برابر اسرائیل از دست داده است»، تاکید کرد: سوریه تجربیات تلخی از درگیری نظامی با اسرائیل دارد و تقریبا همیشه در این میدان شکست خورده است؛ لذا در عمل پس از جنگ ۱۹۷۳ کاملا از اقدام نظامی علیه اسرائیل در جولان اجتناب نموده و به همین دلیل نیز جبهه جولان در طول این سال‌ها کاملا آرام بوده است. حکومت سوریه در طول این سال‌ها در عرصه‌های سیاسی و دیپلماتیک فعال بوده و پیروزی‌هایی هم داشته است اما این پیروزی‌ها نیز پس از فوت حافظ اسد کم‌رنگ شد و طی سال‌های اخیر (جنگ داخلی در سوریه) به ناکامی و ضعف بدل گردیده است.

این استاد دانشگاه تهران در ادامه درباره میزان آمادگی و پتانسیل موجود در منطقه جولان برای تبدیل شده به جبهه‌ای جدید علیه اسرائیل با تاکید بر اینکه جولان قانوناً بخشی از سوریه است و سوریه حق دارد برای بازپس گیری آن از قدرت نظامی و حملات نظامی استفاده کند، گفت: تاریخ درگیری نظامی با اسرائیل برای سوریه تاریخ تلخی است؛ تحولات اخیر این کشور هم مشکل را دوچندان نموده است. برعکس، حزب الله در لبنان تجربه موفقی از درگیری نظامی با اسرائیل است که نهایتاً به شکست ارتش اسرائیل و عقب نشینی آن از لبنان انجامید. پس از فعال شدن حزب الله در سوریه، این نیرو تمایل داشت تجربه لبنان را در جولان تکرار کند اما اسرائیل این مسئله را مدیریت کرد و مانع تحقق این امر شد. یکی از راه‌های مهم این مدیریت انجام حملات هوایی و موشکی به مراکز سوری بود. در طول سال‌های اخیر صدها حمله از این دست صورت گرفته و سوریه در مقابل نتوانسته کاری انجام دهد و احتمالاً مهم‌ترین دلیل این بی اقدامی نیز وحشت مسئولین سوری از قدرت انتقام اسرائیل و بمباران مراکز حساس رژیم مانند کاخ ریاست جمهوری است.

این کارشناس مسائل خاورمیانه در پایان اظهار کرد: اگر نظام سوریه محبوبیت داخلی خود و جایگاه منطقه‌ای مناسبش را دوباره به دست آورد، الان حملات نظامی اسرائیل می‌توانست بهترین فرصت را برای حزب الله فراهم کند تا در جولان وارد عمل شود و کمپین نظامی موثری را سامان دهد اما اکنون موقعیت منطقه‌ای دست و پای آنها را بسته است.

آیا «جولان» پتانسیل تبدیل شدن به جبهه‌ای علیه اسرائیل را دارد؟