هشدار جدی در مورد خصوصی سازی نادرست
دولت ایران بیش از یک دهه پیش با خصوصیسازی مالکیتهای صنعتی عظیم خود حرکت به سمت اقتصاد بازار را آغاز کرد. اما این تلاش با فساد خدشه دار شد و مخاطرات به دست شبه دولت ها رسید و اقتصاد را بدتر از قبل کرد.
دولت حسن روحانی، رئیسجمهور، اما از سیاستهای گذشته جدا شده و میگوید خصوصیسازی را به معنای واقعی دنبال میکند.
این تلاشهای جدید با مقاومت شدیدی از داخل دولت و سایر نهادهای دولتی مانند مجلس مواجه شده است.
علی طیب نیا، وزیر اقتصاد، که می گوید وزارت او «جای مانور ندارد»، نور جدیدی بر محدودیت های دولت تابید.
طیب نیا اوایل هفته جاری در جمع خبرنگاران گفت: شرکت های دولتی به مراکز فساد و توزیع رانت تبدیل شده اند.
“آنها من را در طول دو سال گذشته از لبه خارج کردند.”
طغیان خشم طیبنیا بیسابقه است، اگرچه او به همین بسنده نکرد و به سایر قدرتهای دولتی مانند مجلس نیز تجاوز کرد.
در دهه منتهی به 2013، بیش از 1000 تریلیون ریال (حدود 29 میلیارد دلار) از اموال دولتی بر اساس تفسیر جدیدی از اصل 44 قانون اساسی ایران “خصوصی سازی” شد. طبق آمار سازمان خصوصی سازی ایران، تنها 13 درصد از آن به دست مالکان خصوصی رسیده است.
طیب نیا به نقل از عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی گفت: اما این سهم پس از تغییراتی در مالکیت به زیر 3 درصد کاهش یافته است.
بخش عمده ای از سهام به شرکت ها و سازمان های شبه دولتی تحت معاملات مبهم تعلق گرفت – دولت بدهی ها را بازپرداخت کرد یا دارایی ها را با سهام رد و بدل کرد و مناقصه گران خصوصی از معامله دور ماند.
شرکتهای دولتی به وزارتخانهها گزارش میدادند و دیوان محاسبات کشور بر آنها نظارت میکردند – وظیفه کنترل فعالیتهای مالی همه وزارتخانهها، مؤسسات، شرکتهای دولتی و سایر سازمانهای بهرهمند از بودجه دولتی را بر عهده داشتند.
با این حال، شرکت های شبه دولتی فاقد هرگونه نظارت هستند، دفترهای خود را به روی دولت می بندند و مانند همیشه ناکارآمد اداره می شوند. وضعیت شرکت های خصوصی شده اکنون بدتر از زمانی است که توسط دولت اداره می شد.
چه کسی امروز کمپین خصوصی سازی طیب نیا را محدود می کند؟ اعضای مجلس نگران هستند که عرضه های عمومی جدید مانند موارد قبلی به پایان برسد یا از کاهش مشاغل در شرکت های واقع در استان های انتخاباتی خود بیمناکند.
وزارتخانه ها از از دست دادن اهرم خود می ترسند و مدیران دولتی دلایل مختلفی برای دور نگه داشتن شرکت های خود از دست خصوصی دارند.
نمونه ها فراوان است. مخالفان انتقال مالکیت را مسدود کرده اند، عرضه های اولیه عمومی را به بهانه تجدید ساختار به تعویق انداخته اند، سوابق مالی را با افزودن بدهی به ترازنامه ها تغییر داده اند و حتی برق شرکت های خصوصی شده را قطع کرده اند.
وزیر اقتصاد در حال مبارزه است، از خصوصیسازی دفاع میکند و شرکتهای شبه دولتی را در اختیار دارد. امسال تمام سهام فروخته شده به مالکان خصوصی واقعی واگذار شد، در مقایسه با 85 درصد یک سال قبل و یک جهش نسبت به دهه قبل.
“من تا حدودی از موضع خود دفاع می کنم. طیب نیا گفت: اگر قرار است خصوصی سازی مثل گذشته انجام شود، ترجیح می دهم وزیر نباشم و نامم را در این فاجعه بگذارم.
منبع: Financial Turbine